Sytuacja ogólna

Kontekst

Pod względem ochrony na sytuację w Afryce Północnej nadal wpływa przemieszczanie się grup składających się z uchodźców, osób ubiegających się o status uchodźcy i innych migrantów, szczególnie z obszaru Afryki subsaharyjskiej. Większość migrantów szuka lepszych warunków ekonomicznych, ale są i tacy, którzy wymagają ochrony międzynarodowej.

Wszystkie północnoafrykańskie państwa z wyjątkiem Libii – która jest stroną konwencji Unii Afrykańskiej regulującej szczegółowe aspekty związane z uchodźcami w Afryce z 1969 r. – ratyfikowały konwencję genewską z 1951 r. i Protokół do niej z 1967 r.. Jednak żadne z nich, z wyjątkiem Mauretanii, nie przyjęło krajowego prawodawstwa w sprawie uchodźców, ani nie ustanowiło procedur azylowych zgodnych ze standardami międzynarodowymi.

W roku 2011 UNHCR będzie nadal dążyć do poprawienia możliwości udzielania ochrony uchodźcom i osobom ubiegającym się o nadanie statusu uchodźcy. Ostatnio rząd Algierii wyraził zainteresowanie współpracą z UNHCR w celu stworzenia krajowego prawodawstwa w dziedzinie udzielania azylu. Ponadto po wizycie Wysokiego Komisarza w roku 2009 UNHCR przeformułował swoje programy pomocowe skierowane do przebywających w obozach uchodźców będących rdzennymi mieszkańcami Sahary Zachodniej i zwiększył nakłady na opiekę długoterminową w szczególności w dziedzinie zdrowia, żywienia i edukacji. UNHCR tworzy także swoje stałe struktury w każdym z obozów wokół Tindouf. Od marca 2010 roku odbywają się odwiedziny rodzin, stanowiące element programu Confidence-Building Measures (CBM) przeznaczonego dla uchodźców z Sahary Zachodniej.

W Maroku tamtejsze ministerstwo sprawiedliwości wraz z UNHCR prowadzą program promujący znajomość prawa dotyczącego uchodźców.

Trwa dobrowolna repatriacja uchodźców mauretańskich z Senegalu. Po akcji zakończonej w grudniu 2009 roku powróciło 19 tysięcy osób, natomiast 2500 uchodźców z Senegalu otrzyma pomoc w powrocie pod koniec 2010 roku. W porozumieniu ze wszystkimi zainteresowanymi stronami zostanie również opracowany plan dotyczący powrotu pozostałych uchodźców, szczególnie tych z Mali.

Mimo wyraźnych postępów, możliwości udzielania ochrony w regionie są ograniczone. W roku 2010 UNHCR otrzymał od libijskiego rządu polecenie zamknięcia biura i zaprzestania działalności w tym kraju. W wyniku rozmów między UNHCR i władzami libijskimi UNHCR powróciło do prac nad zatwierdzonymi projektami. UNHCR przedstawił rządowi libijskiemu propozycję dalszych działań i trwają właśnie rozmowy na ten temat.

Strategia na rok 2011

Główne zadania UNHCR w Afryce Północnej obejmują zaspokojenie podstawowych potrzeb humanitarnych oraz ochronę uchodźców i innych osób, ustanowienie skutecznych krajowych systemów udzielania azylu oraz promowanie zarządzania mieszanymi ruchami migracyjnymi (mixed migration movements).

Aby zrealizować te zadania, UNHCR zamierza:

• zwiększyć dostęp do procedur azylowych poprzez usprawnienie mechanizmów rejestracji, profilowania i gromadzenia danych;
• wspierać tworzenie krajowych systemów przyznawania ochrony poprzez szkolenia i rozmowy na temat wspólnej polityki i planowania;
• rozszerzyć partnerstwo z państwami, organizacjami rządowymi i pozarządowymi oraz instytucjami społeczeństwa obywatelskiego w celu promowania strategii nastawionych na ochronę interesów podczas mieszanych przypływów migracyjnych;
• być rzecznikiem osób potrzebujących ochrony w ramach migracji mieszanych i rozpowszechniać informacje o niebezpieczeństwach związanych z nielegalną migracją;
• zapewniać pomoc materialną i podstawowe usługi uchodźcom, w szczególności w obozach dla uchodźców w Algierii;
• zachęcić wszystkie zainteresowane strony do rozszerzenia programu CBM;
• wspierać wysiłki Mauretanii zmierzające do ponownej integracji osób powracających.

Ograniczenia

Największym problemem, z jakim boryka się UNHCR, gdy usiłuje rozszerzyć ochronę w regionie, jest obawa o bezpieczeństwo w każdym z krajów. Ponadto w krajach tych w ogóle nie istnieją systemy udzielania statusu uchodźcy lub funkcjonują one w ograniczonym zakresie, nie ma krajowych ani regionalnych strategii zarządzania migracją mieszanych grup ludności, brak też politycznego rozwiązania sytuacji panującej w regionie Sahary Zachodniej.

Ponadto w większości krajów tego regionu UNHCR działa bez podpisanych umów o współpracy, co ogranicza możliwość zapewnienia skutecznej ochrony uchodźcom i osobom ubiegającym się o status uchodźcy

Działania

Działalność UNHCR w Algierii omówiono w odrębnym rozdziale.

WLibii UNHCR prowadzi działania okołoazylowe, dotyczące rejestracji osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, screeningów i profilowania nowych zgłoszeń, nadawania statusu uchodźcy oraz poszukiwania trwałych rozwiązań. UNHCR zapewnia także uchodźcom o szczególnych potrzebach, zamieszkałych w obszarach miejskich, ograniczoną pomoc finansową i umożliwia im dostęp do innych niezbędnych usług. UNHCR zapewnia także osobom ubiegającym się o azyl oraz uchodźcom w ośrodkach detencyjnych, o których istnieniu wie, podstawowe racje żywnościowe oraz niezbędne artykuły takie jak koce i materace.

UNHCR pracuje także nad zapewnieniem możliwości przesiedlenia ponad 400 zarejestrowanych już w tym celu uchodźcom. Obecnie jednak niektóre działania wstrzymano, gdyż zależą one od decyzji władz w sprawie statusu prawnego UNHCR w tym kraju.

W Mauretanii UNHCR skupia się na zapewnieniu trwałości dobrowolnych powrotów uchodźców z Senegalu poprzez zintensyfikowanie działań mających na celu ich ponowną integrację z ludnością na obszarach powrotów. Oczekuje się, że do końca grudnia 2010 roku do Mauretanii powróci przy pomocy UNHCR ok. 2500 z 6000 uchodźców pozostających w Senegalu.

W roku 2011 Biuro skoncentruje się bardziej na ochronie oraz działaniach związanych z przyznawaniem statusu uchodźcy i migracją ludności. Mauretania to wciąż ważny punkt tranzytowy dla emigrantów z Afryki subsaharyjskiej próbujących dostać się do Europy. UNHCR pomoże stworzyć w tym kraju ramy instytucjonalne, zapewniając szkolenia i dzieląc się wiedzą na temat procedur azylowych.

Maroko to kolejny kraj tranzytowy – ale także coraz częściej punkt docelowy – dla emigrantów i osób ubiegających się o azyl, pochodzących z Afryki subsaharyjskiej oraz z innych regionów. Mimo że Maroko podpisało Konwencję genewską z 1951 roku oraz Protokół do niej z roku 1967 r., wciąż nie wdrożyło krajowego prawodawstwa uchodźczego ani procedur nadawania statusu uchodźcy zgodnych ze standardami międzynarodowymi. W związku z tym UNHCR musi zapewnić ochronę uchodźcom z migrujących mieszanych grup ludności w Maroku.

W roku 2011 UNHCR będzie kontynuować procedurę nadawania statusu uchodźcy. Zapewni żywność, schronienie, opiekę zdrowotną, edukację, porady prawne i możliwości zarobkowania uchodźcom o szczególnych potrzebach. Biuro będzie także nadal promować konieczność przyjęcia całościowego krajowego systemu udzielania azylu.

W Tunezji wobec braku krajowego prawodawstwa azylowego i procedur w tym zakresie UNHCR rejestruje osoby ubiegające się o azyl, prowadzi procedury nadawania statusu uchodźcy, wydaje dokumenty uchodźcom i osobom ubiegającym się o status uchodźcy i dba o to, aby wszystkie zainteresowane osoby zostały objęte minimalnymi międzynarodowymi standardami ochrony. Biuro promuje samodzielność poprzez szkolenia zawodowe i wypłaca długoletnim uchodźcom comiesięczne zasiłki, przeznaczone do zaspokojenia podstawowych potrzeb. UNHCR pomaga około100 uchodźcom zamieszkującym obszary miejskie i poszukuje możliwości ponownego osiedlenia dla tych o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony.

Od roku 2004 trwa wdrożony przez UNHCR program CBM mający na celu umożliwienie osobistych kontaktów między uchodźcami z Sahary Zachodniej przebywającymi w obozach w Algierii i członkami ich rodzin. Program polega na umożliwieniu wzajemnych wizyt i zapewnieniu bezpłatnej łączności telefonicznej. Odbywa się on we współpracy z zainteresowanymi stronami oraz przy współudziale Misji ONZ na rzecz Referendum  na Saharze Zachodniej (MINURSO).

W związku z wysokimi kosztami transportu lotniczego oraz ograniczoną ilością miejsc w dostępnych samolotach z programu tego skorzystało jedynie 10 tysięcy z 41 tysięcy zarejestrowanych osób, głównie kobiet, dzieci i osób starszych. Uchodźcy odbyli blisko 138 tysięcy bezpłatnych rozmów telefonicznych ze swoimi krewnymi, którzy pozostali w domu.

Aby z programu odwiedzin mogło skorzystać więcej osób, UNHCR zaproponowało wykorzystanie również transportu lądowego. Dzięki temu każdego roku swoje rodziny będzie mogło odwiedzić 4400 dodatkowych osób. W roku 2010 UNHCR odbył spotkanie z obiema stronami, aby ocenić dotychczasowe działania w ramach programu CBM i zachęcić do jego rozszerzenia o transport lądowy. W związku z tym w roku 2011 UNHCR planuje ocenić proponowaną trasę i zebrać środki na rozminowanie, nabycie pojazdów, założenie centrów tranzytowych, określenie dodatkowych beneficjentów oraz zaktualizowanie bazy danych osób zarejestrowanych, a także faktycznie rozpocząć program odwiedzin odbywanych tą drogą.

Informacje finansowe

W roku 2011 budżet przeznaczony na pomoc krajom Afryki Północnej wynosi 54,4 mln USD, co stanowi wzrost o 7,5 mln USD w porównaniu z budżetem na rok 2010. Wzrost ten odzwierciedla konieczność uwzględnienia niezaspokojonych potrzeb, zidentyfikowanych po przeprowadzeniu gruntownej analizy, głównie w Algierii. Budżet na rok 2011 jest przeznaczony głównie na poprawę sytuacji uchodźców.

Source: UNHCR Global Appeal 2011 Update