Sytuacja ogólna

Kontekst

W Iraku nadal zdarzają się akty przemocy, brakuje podstawowych usług i panuje duże bezrobocie. 

Niektóre z osób powracających oraz wewnętrznie przesiedlonych znajdują się w tragicznej sytuacji i wymagają pilnej pomocy humanitarnej. Kryzys pogłębiła niemożność utworzenia rządu po wyborach w marcu 2010 roku, co jeszcze bardziej pogorszyło położenie wielu Irakijczyków.

W latach 2008 i 2009 spontanicznie powróciło 350 tysięcy osób wewnętrznie przesiedlonych oraz blisko 60 tysięcy uchodźców, natomiast w pierwszej połowie 2010 roku liczby te wyniosły odpowiednio jedynie 60 tysięcy i 16 tysięcy. Tymczasem większa część ogromnej rzeszy 1,5 miliona osób wewnętrznie przesiedlonych w kraju nie znalazła wyjścia z trudnej sytuacji, w której się znalazła. Według doniesień następują również nowe przypadki wysiedleń, szczególnie wśród mniejszości etnicznych. W samym Iraku pozostaje około 35 tysięcy uchodźców, w tym 11 tysięcy pochodzenia tureckiego. Większość z szacunkowej liczby 10 tysięcy Palestyńczyków w Iraku mieszka w Bagdadzie, a kilkuset – w obozie Al Waleed w pobliżu granicy z Syrią. 

Potrzeby

Irackich uchodźców, którzy zdecydują się na powrót do ojczyzny, czeka wiele problemów, w tym brak bezpieczeństwa i usług socjalnych oraz perspektyw na zdobycie środków utrzymania. Wiele osób wewnętrznie przesiedlonych również żyje w trudnych warunkach, są one pozbawione podstawowej pomocy, a potrzeba jej uzyskania wzrasta wraz z przedłużaniem się czasu wysiedlenia. Uchodźcy z innych krajów, mieszkający w Iraku, znajdują się w jeszcze gorszym położeniu. Od 2003 roku wielu z nich stało się celem bezpośrednich aktów przemocy. Mimo że, skala tego zjawiska zmalała, nadal istnieje zagrożenie, a osoby te wymagają ochrony i podstawowej pomocy.

2011 UNHCR planning figures for Iraq
TYPE OF POPULATION	ORIGIN	JAN 2011		DEC 2011
		TOTAL IN COUNTRY	OF WHOM ASSISTED BY UNHCR	TOTAL IN COUNTRY	OF WHOM ASSISTED BY UNHCR
Total		1,728,430	702,180	1,323,250	549,150
Refugees	Islamic Rep. of Iran	13,000	13,000	12,000	12,000
	Turkey	10,000	10,000	9,800	9,800
	Stateless	11,500	11,500	11,200	11,200
	Various	800	800	600	600
People in a Refugee-like situation	Various	20	20	30	30
Asylum-seekers	Islamic Rep. of Iran	1,000	1,000	800	800
	Syrian Arab Rep.	2,100	2,100	600	600
	Turkey	1,800	1,800	1,000	1,000
	Various	10	10	20	20
Returnees (refugees)	Iraq	50,000	36,300	50,000	36,300
IDPs	Iraq	1,302,200	484,000	902,200	335,300
People in an IDP-like situation	Iraq	6,000	500	5,000	400
Returnees (IDPs)	Iraq	200,000	141,000	200,000	141,000
Stateless	Stateless	130,000	150	130,000	100

Główne cele

Warunki sprzyjające ochronie

Zacieśniono współpracę z partnerami.

• Wzmocniono program partnerski z krajowymi organizacjami pozarządowymi.

Rzetelne procedury udzielania ochrony

Usprawniono proces wydawania dokumentacji statusu cywilnego.

• Ponad 20 tysięcy osób wewnętrznie przesiedlonych otrzymuje porady prawne i dokumentację.
• 35 mobilnych zespołów w co najmniej 26 Ośrodkach Powrotu, Reintegracji i Społeczności Lokalnych (Return, Integration and Community Centres) przeznaczonych dla osób wewnętrznie przesiedlonych monitoruje i wspiera osoby powracające oraz zapewnia im pomoc prawną.

Wprowadzono bardziej sprawiedliwe i skuteczne procedury ustalania statusu.

• Ustalono status 1500 osób ubiegających się o azyl.

Podstawowe potrzeby i świadczenia

Dostawy wody pitnej wzrosły lub utrzymują się na tym samym poziomie.

• Zmodernizowano co najmniej 34 systemy dostarczania wody.

Polepszyła się sytuacja w zakresie dostępu do miejsc schronienia i infrastruktury .

• Skorzystało na tym około 7800 rodzin osób wewnętrznie przesiedlonych i 9500 rodzin osób powracających.

Potrzebującym zapewniono niezbędne podstawowe artykuły domowego użytku i środki higieny.

• Skorzystało na tym blisko ponad 10 tysięcy rodzin osób wewnętrznie przesiedlonych oraz 2800 rodzin uchodźców.

Zaangażowanie społeczności lokalnych i samorządy

Usprawniono programy oceny uczestnictwa i zaangażowania społeczności lokalnych.

• Odbyło się ponad 100 zebrań grup fokusowych.

Trwałe rozwiązania

Trwa proces lokalnej integracji, dobrowolnych powrotów i przesiedlania.

• Proces lokalnej integracji objął już 50 000 osób.
• Monitoruje się proces reintegracji blisko 50 tysięcy osób powracających.
• Do przesiedlenia zakwalifikowano około 1500 uchodźców o szczególnych potrzebach.

Strategia i działania w roku 2011

Biuro UNHCR będzie nadal opowiadać się za włączeniem Iraku w struktury międzynarodowej pomocy dla uchodźców. Tymczasem, UNHCR będzie nadal prowadzić procedury rejestracji w bliskiej współpracy z władzami oraz prowadzić procedurę o nadanie statusu uchodźcy dla około 1500 osób. Uchodźcy otrzymają podstawową pomoc, taką jak żywność, woda, pomoc medyczną i świadczenia w zakresie edukacji. Potrzeby uchodźców w zakresie ochrony zostaną nagłośnione w trakcie szkoleń i kampanii informacyjnych skierowanych do miejscowych władz i społeczności.

W 2011 roku UNHCR zorganizuje więcej warsztatów na temat bezpaństwowości, skierowanych do organów krajowych i innych zainteresowanych osób. UNHCR wraz z partnerami będzie się starał zapobiegać bezpaństwowości dzięki zapewnieniu niezbędnej dokumentacji i porad prawnych.

Jednym z większych problemów, z którymi muszą się zmierzyć władze irackie, jest blisko 500 tysięcy  osób, które zajęły puste budynki i przestrzenie - w większości osób wewnętrznie przesiedlonych. UNHCR będzie koordynować zapewnianie tym osobom tymczasowego schronienia, wody i warunków sanitarnych. Jednocześnie będzie też promować rozwiązania długoterminowe, głównie zwrot i przydział ziemi osobom bezdomnym.

UNHCR będzie nadal dążyć do tego, aby osobom wewnętrznie przesiedlonym, szczególnie tym żyjącym w bardzo trudnych warunkach mieszkaniowych, zostało zagwarantowane chroniące ich prawo krajowe. Projekty oparte na zaangażowaniu lokalnych społeczności w zakresie koegzystencji osób wewnętrznie przesiedlonych i osób powracających okazały się skuteczne we wspieraniu integracji. UNHCR zapewnia także porady prawne i usługi w zakresie dokumentów osobistych oraz podejmuje interwencje prawne poprzez Ośrodki Powrotu, Reintegracji i Społeczności na rzecz około 20 tysięcy osób wewnętrznie przesiedlonych.

Aby zagwarantować trwałość powrotów, UNHCR będzie nadal lobbować za wdrożeniem do prawodawstwa krajowego rozwiązań, które chroniłyby prawa osób powracających, w tym zwrot bezprawnie zajętego mienia. Koncentrując się na prawach w zakresie dostępu do mieszkań, do ziemi i dokumentacji osobistej, Biuro określi i będzie monitorować potrzeby blisko 50 tysięcy osób powracających z pomocą wspomnianych ośrodków. Zostanie przeprowadzone szkolenie na temat praw osób powracających dla 100 prawników i 50 urzędników administracji publicznej.

UNHCR zapewni podstawowe schronienie 2300 rodzin powracających uchodźców oraz 7000 rodzin osób wewnętrznie przesiedlonych lub rodzinom, które pragną pozostać w miejscu wysiedlenia. Zapewni także tymczasowe schronienie dodatkowym 1100 osobom wewnętrznie przesiedlonym i wesprze przydział ziemi dla 6700 rodzin. Będą temu towarzyszyć działania mające na celu uzdatnianie wody i zapewnienie warunków sanitarnych. Ponadto 277 tysięcy osób otrzyma pomoc w formie innej niż żywność, oraz zestawy higieniczne. UNHCR będzie także walczyć o włączenie osób powracających do przygotowanych przez rząd krajowych planów rozwoju oraz do analizy Common Country Assessment (CCA) / UN Development Assistance Framework  (UNDAF).

Ograniczenia

Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, sytuacja wciąż jest niestabilna, a osoby objęte mandatem UNHCR wciąż cierpią z powodu skierowanych przeciwko nim aktów przemocy, które utrudniają także UNHCR dostęp do tych osób. To sprawia, że UNHCR musi nadal poświęcać znaczne środki na zagwarantowanie bezpieczeństwa swojemu personelowi, w tym zapewnienie odzieży ochronnej i pojazdów opancerzonych, a także zatrudnienie wyszkolonego personelu ochrony. Odbywa się to zgodnie ze standardami bezpieczeństwa ONZ.

Organizacja i wdrożenie

Koordynacja

Kompleksowe podejście do wdrożenia programów UNHCR w Iraku wymaga zaangażowania osób powracających, lokalnych społeczności oraz 300 krajowych organizacji pozarządowych finansowanych przez UNHCR w latach 2006-2011. Biuro będzie nadal współpracować z Misją wsparcia ONZ w Iraku oraz innymi agendami ONZ. UNHCR przewodniczy sektorowi ochrony i współprzewodniczy sektorowi zapewniania schronienia w ramach klastrowego podejścia prezentowanego przez Stały Komitet Międzyagencyjny. Ponadto UNHCR zamierza rozszerzyć i usprawnić swój projekt o nazwie Data-base Tracking Project (DTP), dzięki któremu można lepiej monitorować proces wdrażania projektów.

Informacje finansowe

Budżet UNHCR na rok 2011 przeznaczony na działania w Iraku obejmuje zakrojone na szeroką skalę programy zapewniania schronienia i wody w kraju, wzrost zaangażowania lokalnych organizacji pozarządowych oraz rozwój sieci Ośrodków Powrotu, Reintegracji i Społeczności. Uwzględnia on także koszty utrzymania siedziby głównej oraz struktur regionalnych, przesiedlania, szkolenia, publikacje mające na celu rzecznictwo w sprawie i wzrost świadomości społecznej, pomoc uchodźcom irackim w krajach sąsiadujących z Irakiem, takich jak Turcja i Iran,  a także zapewnienie kontyngentów w przypadku nieprzewidzianej konieczności przemieszczania się ludności. Istotną kwestią jest tutaj zapewnienie bezpieczeństwa oraz planowana konsolidacja personelu i biur w Iraku.

Source: UNHCR Global Appeal 2011 Update