Warunki działania

UNHCR w Rumunii powstał w roku 1992, rok po ratyfikowaniu przez ten kraj Konwencji z 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców oraz Protokołu do niej z 1967 r. 

Według najnowszych danych, około 887 osób wystąpiło w Rumunii w 2010 r. o nadanie statusu uchodźcy, w tym 39 dzieci bez opieki. Status ten nadano 89 osobom, a 34 mężczyzn, kobiet i dzieci objęto ochroną uzupełniającą. Ubiegający się o status uchodźcy w Rumunii pochodzili głównie z Afganistanu, Chin i Iraku. 

Projekty i działania

UNHCR przeprowadza w Rumunii działania polegające na ochronie i monitorowaniu granicy przy udziale organizacji pozarządowych, aby zapewnić osobom ubiegającym się o status uchodźcy dostęp do terytorium kraju oraz do sprawiedliwych i efektywnych procedur. Organizuje również trans-graniczne spotkania z przedstawicielami ukraińskich i mołdawskich instytucji zajmujących się zagadnieniami uchodźstwa i migracji. W ramach projektu monitorowania granic organizowane są regularne szkolenia dla straży granicznej, na przejściach granicznych rozmieszczane są także ulotki z informacjami dla osób ubiegających się o status uchodźcy o przysługujących im prawach, a także oferowana jest pomoc prawna w różnych językach. 

W ramach prowadzonej na terenie całej Europy Inicjatywy na rzecz Jakości Systemów Azylowych, UNHCR objął Rumunię Projektem Zapewnienia Jakości i Oceny Systemu Uchodźczego (ASQAEM) oraz Projektem Dalszego Podnoszenia Jakości Procedur Azylowych (FDQ) w celu podniesienia jakości tych procedur, a także wdrożenia wewnętrznego systemu gwarancji jakości. W wyniku przeprowadzonych projektów wiele aspektów procedury nadawania statusu uchodźcy zmieniono na bardziej sprawiedliwe i skuteczne, a także stworzono metody oceny wywiadów przeprowadzanych z osobami ubiegającymi się o status uchodźcy oraz podejmowanych w tym zakresie decyzji. Biuro UNHCR w Rumunii zorganizowało również szkolenie dla podmiotów podejmujących decyzje w tym zakresie, jak również konferencję dla sędziów zajmujących się rozpatrywaniem wniosków azylowych na temat wpływu reformy systemu sądownictwa na sprawiedliwość procedur azylowych. 

Od 2007 UNHCR w Rumunii odwiedza ośrodki recepcyjne i pobytowe dla osób ubiegających się o status uchodźcy oraz uchodźców, jak również prywatne mieszkania, aby regularnie badać sytuację oraz określać ich konkretne potrzeby i obawy. Prowadzone oceny partycypacyjne wykonywane są w ramach strategii Promocji zagadnień wieku, płci i różnorodności (AGDM). Przeprowadzone kontrole ujawniły wiele braków, m.in. w zakresie opieki medycznej, i przyczyniły się do poprawy sytuacji. Przygotowane zostało opracowanie w zakresie zagadnień ogólnych i prawnych, które są przedmiotem zainteresowania uchodźców i osób ubiegających się o status uchodźcy. We współpracy z organizacją pozarządową, UNHCR przeprowadził również szkolenie tłumaczy w zakresie procedur azylowych. 

UNHCR w Rumunii regularnie wydaje opinie na temat istniejących i nowych przepisów prawa dotyczących uchodźców i osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, a także postuluje ich zmiany, aby ułatwić władzom krajowym dostosowanie do międzynarodowych standardów w tym zakresie.

W 2008 r. Rumunia zrobiła pierwszy krok w kierunku zainicjowania programu przesiedleń, zobowiązując się do przesiedlenia 120 uchodźców w latach 2008 – 2010. UNHCR organizuje przesiedlenia, jako trwałe rozwiązanie, dla uznanych uchodźców, którzy nie mogą bezpiecznie i godnie wrócić do swojej ojczyzny, ani nie mogą pozostać w kraju, w którym pierwotnie znalazły schronienie. UNHCR w Rumunii doradza rządowi w zakresie luk w prawie i zalecanych zmian istniejących przepisów służących stworzeniu lepszych warunków integracji uchodźców, w tym uchodźców przesiedlonych. UNHCR organizuje spotkania dla podmiotów rządowych mające na celu zwiększenie świadomości i właściwe przeszkolenie, a poprzez partnerów z organizacji pozarządowych wspomaga inne działania związane z integracją. 

Od 2008 r. w południowo-wschodniej części kraju, w miejscowości Timisoara działa Ewakuacyjne Centrum Tranzytowe. Był to pierwszy tego typu ośrodek ewakuacyjny w Europie, zapewniający tymczasowe schronienie dla uchodźców w drodze do kraju przesiedlenia. Przeznaczony jest dla tych przesiedlanych osób, które nie mogą przebywać w kraju, w którym pierwotnie znalazły schronienie - np. ze względów bezpieczeństwa - do czasu zakończenia procedury przesiedlenia w kraju docelowym. W Ośrodku w Timisoara osoby te spędzają czas na nauce języka, zapoznawane są z kulturą kraju, do którego będą przesiedlane w celu lepszego przygotowania się do procesu integracji. 

UNHCR koordynuje proces przesiedlania pomiędzy wszystkimi zaangażowanymi stronami i organami. Organizuje i częściowo finansuje pobyt i inne zajęcia w Centrum, przeprowadzane wspólnie z władzami Rumunii, partnerami pozarządowymi oraz Międzynarodową Organizacją ds. Migracji (IOM).

W 2006 roku Rumunia przyjęła Konwencję z 1954 r. o statusie bezpaństwowców oraz Konwencję z 1961 r. o ograniczaniu bezpaństwowości, przy czym w przypadku tej pierwszej zgłosiła trzy zastrzeżenia. UNHCR postuluje wycofanie tych zastrzeżeń i ustanowienie procedury nadawania statusu bezpaństwowca. 

UNHCR w Rumunii powołał Krajowy Zespół ds. Bezpaństwowości w celu dokonania przeglądu istniejących danych na temat przebywających w Rumuni osób bezpaństwowych. Zespół zbadał również istniejące przepisy i przedstawił zalecenia dotyczące zmian krajowych ram prawnych. Podczas międzynarodowej konferencji poświęconej problematyce bezpaństwowości zorganizowanej wspólnie z ambasadą Holandii przekazał rumuńskim parlamentarzystom wydany przez siebie Poradnik o Bezpaństwowości.

Działania informacyjne UNHCR w Rumuni skupiają się na budowaniu świadomości wśród społeczeństwa na temat uchodźców poprzez zamieszczanie informacji w mediach, a także organizowanie wizyt dziennikarzy w Ewakuacyjnym Centrum Tranzytowym. Poza tym, dzięki własnej stronie internetowej, jak również podjętej współpracy z uniwersytetami i pywatnymi firmami UNHCR dociera z informacjami do osób zainteresowanych tematyką osób ubiegających się o status uchodźcy i uchodźców. Dostępne źródła informacji uzupełniają ulotki wydawane w wielu językach, jak również coroczny raport na temat Promocji zagadnień wieku, płci i różnorodności (AGDM) wydawany w języku rumuńskim.