Warunki działania

UNHCR jest obecne w Bułgarii od 1992 r., kiedy to kraj ten ratyfikował Konwencję Genewską z 1951 roku oraz Protokół dotyczący statusu uchodźców z 1967 roku. Od 2000 obecne jest w Sofii Przedstawicielstwo Regionalne UNHCR. 

Według najnowszych danych, Bułgaria przyjęła w 2010 r. 1025 osób ubiegających się o status uchodźcy, w tym 22 dzieci bez opieki. W 2010 r. około 20 osobom nadano status uchodźcy, a 118 osobom udzielono ochrony uzupełniającej. Największa grupa osób ubiegających się o status uchodźcy pochodziła z Iraku, Armenii lub byli to bezpaństwowcy. 

Projekty i działania

Bułgaria posiada zewnętrzną granicę UE i bierze aktywny udział w przygotowaniach do przystąpienia do strefy Schengen. Dlatego też właściwe zarządzanie ruchem granicznym oraz dostępem do terytorium jest priorytetem dla UNHCR. Monitorowanie granicy prowadzone jest od połowy 2010 r. na podstawie Umowy Trójstronnej zawartej pomiędzy Komendantem Głównym Straży Granicznej, UNHCR oraz Bułgarskim Komitetem Helsińskim. 

Przedstawicielstwo Regionalne UNHCR w Bułgarii wdrożyło Projekt Zapewnienia Jakości i Oceny Systemu Uchodźczego (ASQAEM) oraz Projekt Dalszego Podnoszenia Jakości Procedur Azylowych (FDQ), oba jako część Inicjatywy UNHCR w zakresie Jakości. Przedstawicielstwo Regionalne UNHCR w Bułgarii brało również udział we wcześniejszym, zakończonym w 2010 r. projekcie „Poprawa Procedur Azylowych UE: Analiza Porównawcza i Zalecenia względem Przepisów i Praktyki”.

W wyniku wdrożenia powyższych projektów, a także innych ulepszeń, zmieniono według zaleceń UNHCR formularz rejestracji osób ubiegających się o status uchodźcy, przeszkolono tłumaczy, a także stworzono Kodeks Etyczny dla Tłumaczy. UNHCR nadal monitoruje proces implementacji innych kwestii wyłonionych w efekcie powyższych projektów. 

Większość osób ubiegających się o status uchodźcy przekracza granicę Bułgarii w wyniku przemytu lub handlu ludźmi. Dlatego też UNHCR angażuje się w działania podmiotów przeciwdziałających handlowi ludźmi oraz dąży do podniesienia świadomości odnośnie osób ubiegających się o status uchodźcy i uchodźców jako szczególnie narażonych w tej kwestii. UNHCR próbuje również zapewnić im dostęp do ochrony międzynarodowej. 

Przedstawicielstwo Regionalne UNHCR w Bułgarii przeprowadza od 2005 r. badania warunków zatrzymania, recepcyjnych oraz zakwaterowania. Jest to część przyjętej przez UNHCR globalnej strategii Promocji zagadnień wieku, płci i różnorodności (AGDM). W tym czasie dzięki miejscowym inspekcjom i grupowym dyskusjom udało się odkryć problemy i luki w systemie ochrony i pomocy oraz podnieść warunki życia osób ubiegających się o status uchodźcy.   

Bułgaria nie jest jeszcze stroną Konwencji o statusie  bezpaństwowców z 1954 r. oraz Konwencji o ograniczaniu bezpaństwowości z 1961 r. Nie istnieją ramy prawne, ani praktyczny mechanizm nadawania statusu bezpaństwowca, tak jak nie istnieją wiarygodne dane na temat liczby osób bezpaństwowych. UNHCR aktywnie wspiera przystąpienie Bułgarii do obu Konwencji. Biuro UNHCR zleciło również badanie mające na celu analizę kompatybilności pod względem prawnym bułgarskiego ustawodawstwa z obiema konwencjami ONZ dotyczącymi bezpaństwowości. 

W celu ułatwienia integracji uchodźców, Przedstawicielstwo Regionalne UNHCR w Bułgarii prowadzi systematyczne działania lobbingowe względem władz kraju na rzecz stworzenia systemu wsparcia integracji oraz związanych z tym zagadnieniem działań, ich monitorowania i oceny, a także większego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego we wdrażaniu działań integracyjnych, na przykład poprzez przekazanie konkretnych działań i funduszy do organizacji pozarządowych. Poprzez Bułgarską Radę ds. Uchodźców i Migrantów UNHCR organizuje również warsztaty i debaty na temat ochrony i integracji uchodźców. 

W roku 2009, rząd Bułgarii wyraził zamiar przystąpienia do programu przesiedleń, a w następnym roku powołał w tym celu grupę roboczą. UNHCR pomaga w stworzeniu pierwszego pilotażowego programu przesiedleń. Podkreśla również konieczność znaczącej poprawy warunków integracji uchodźców, w szczególności kursów języka bułgarskiego, szkoleń zawodowych, możliwości zatrudnienia, aby proces przesiedlenia mógł zakończyć się sukcesem.

Działania UNHCR w Bułgarii w zakresie informacji publicznej skupiają się na uwrażliwieniu opinii publicznej poprzez promocję ochronny uchodźców, obalanie niesłusznych przekonań, w szczególności dotyczących uchodźców, migrantów i nieudokumentowanych migrantów i pokazywaniu wkładu uchodźców w życie społeczności, która ich przyjmuje. Przedstawicielstwo wzmacnia i rozwija również nowe obszary współpracy z mediami oraz firmami i fundacjami partnerskimi. Dąży również do przeciwdziałania problemowi ksenofobii badając jej przyczyny, nasilenie i możliwe przyszłe trendy. W roku 2010 opracowało publikację na temat praw socjalnych uchodźców i osób objętych ochroną humanitarną, która została wydana w języku bułgarskim, angielskim i arabskim, a wkrótce w języku perskim.